Ar-Ge Harcamaları Üzerine Naki Bakır’dan Önemli Analizler

Dünya gazetesi yazarı Naki Bakır, gelişmekte olan ekonomilerde sürdürülebilir büyüme, küresel rekabet gücü ve ekonomik dönüşüm için kritik bir rol oynayan Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) harcamalarını ele aldı.

Kişi başı Ar-Ge harcamasının 224 dolar olduğunu belirten Bakır, Türkiye’nin Ar-Ge harcamalarının geçen yıl ABD doları cinsinden yüzde 23,5 artarak 19 milyar 856,4 milyon dolara ulaştığını belirtti. Bu rakam, OECD ortalamasının oldukça altında kalsa da son on yılda yaklaşık yüzde 150 arttı.

2024 yılında Ar-Ge harcamalarında mali ve mali olmayan şirketler yüzde 64,8’lik paya sahipken, yükseköğretim yüzde 30,9 ile ikinci sırada yer aldı. Kâr amacı olmayan kuruluşlar tarafından yapılan Ar-Ge harcamaları da genel devlet Ar-Ge harcamalarının yüzde 4,3’ünü oluşturdu.

Ar-Ge harcamaları içinde en büyük payı yüzde 59,5 ile personel harcamaları oluştururken, bu harcamaların yüzde 53,8’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edildi. Genel devlet Ar-Ge harcamalarının yüzde 30,4’ü, yükseköğretim yüzde 12,9’u finanse etti.

Artan Ar-Ge Potansiyeli

Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden 2024 yılında toplam 310 bin 473 kişi Ar-Ge personeli olarak çalıştı. Sektörlere göre dağılıma bakıldığında, personelin yüzde 67,1’i mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 30’u yükseköğretimde ve yüzde 2,9’u kâr amacı olmayan kuruluşlarda yer aldı.

Kadın Ar-Ge personel sayısı, toplamın yüzde 34,2’sini oluştururken, kadın Ar-Ge personelinin en yüksek oranı yüzde 47,9 ile yükseköğretimde görüldü.

Ar-Ge personelinin yüzde 39,9’u lisans düzeyine sahipken, eğitim durumuna göre dağılımda lisans mezunları yüzde 48,9 ile en büyük kesimi oluşturdu.